Homonim nedir?

Etiketler: ,

Bu başlık 5 cevap ve 4 kişi içeriyor. Bülent Biçici avatarı Bülent Biçici tarafından güncellendi. Güncellenme zamanı: 2 ay, 2 hafta önce.

6 giriş izleniyor - 1 üzerinden 6 (Toplam: 6)
  • Yazar
    Gönderiler
  • #251102
    Ahmet Karataş avatarı
    Ahmet Karataş
    Yönetici

    Değerli grup üyeleri,

    Yeni bir forum açtım. Maksat, biz sistematikçi ve taksonomistlerden çok, bu konulardan uzak pek aşina olmayan ama merakı olan üyelere de ulaşmak.

    HOMONOMLİK (adaşlık): Bunun iki ana tipi vardır. İnsan üzerinden benzetme yaparak açıklayayım.

    1- Kızkardeş ile aynı adı taşıyan eş, evlenip kocasının soyadını alınca; evde iki tane aynı ad ve soyadda bayan olur. Bu gibi durum canlılarda (tür adlarında) olunca buna “Sekonder Homonimlik” diyoruz. Örnek önceden Barbus kosswigi ve Kosswigobarbus kosswigi diye iki balık türümüz vardı. İkinci cins, sonradan bakılmış ki Barbus ile çok farklı değil. Bu cins adı ortadan kaldırılınca iki tane Barbus kosswigi olur. İnsanda çok sıkıntı olmasa da genelde lakap veya sıfat ile durum kurtarılıyorsa; sistematikte önceliği olan kalıyor; yayın tarihi daha sonra olana bir başka ad veriliyor. Eğer sinonimlerinden (eş adlarından) kullanılabilecek olan varsa ona geçiliyor yoksa en az bir harf değişince yeterli oluyor. Buradaki homonimlik durumu, başlangıçta yokken, sonradan statü değişikliğiyle oluşmuştur.

    2- Eskilerin sık yaptığı bir durum; ölen çocuğun nüfus kağıdı sonradan doğan kardeşine verilmesi gibidir. Bu durumda evde aynı ad ve soyadda iki kişi olacaktır. Biri öldüğünde(özellikle doğumun hemen sonrası) ilki pek ortada olmayacağından karışıklık olmayabilir. Ama sistematikte oluyor. Birbirinden habersiz iki biliminsanı farklı canlılara aynı cins adını verince, bu duruma “Primer Homonimlik” deniyor. Merops (arıkuşu), Meropus (böcek). Homonimlik nedeniyle daha sonra tanımlanan böceğe bir U harfi eklenmesi gibi. Sitemizdeki örnek ise LAMPRIS ve LAMPYRIS. İlki balık, ikincisi ateşböceği (her iki grupta da ışık verme olduğundan “ışıldak” anlamında bu ad kullanılmış. Eğer bu durumu, yani bir harfin bile ne kadar fark yaptığını bilmezsek,  Ana Sayfa » Türkiye’nin Canlı Türleri » ANIMALIA [HAYVANLAR] » CHORDATA [Sırtipliler] » OSTEICHTHYES [Kemikli Balıklar] » LAMPRIFORMES » LAMPRIDAE sayfasındaki gibi yanılgıya düşebiliriz (az önce bu adresteki böceği, COLEOPTERA altına yeni eklediğim LAMPYRIDAE ailesine naklettim) sayfasında balık içinde böcek arayabiliriz :)

    #251103
    Ahmet Karataş avatarı
    Ahmet Karataş
    Yönetici

    İlaveten, Hayvanlar Krallığı (ANIMALIA)’nda her cins adı, tektir (sadece o cinsten olan türler için kullanılır). Keza Bitkiler (PLANTAE) krallığında da.

    Ancak bitkide kullanılan cins adı, hayvanda (veya bunun tersine) kuralı bozmaz. Örnek Dağbülbülleri (PRUNELLA), bitkilerde Fesleğen olan ile aynı cins adını taşır.

    NOT: Taksonomide üst kategorilerden olan REGNUM, vaktiyle “Alem” olarak çevrilip kullanılmış. Oysa ingilizcesi KINGDOM, yani KRALLIK; Latincesi rex, regn, regal gibi hallerini görebileceğiniz şekilde yine “Krallık”tır. Tirex diye meşhur fosil dinozorun adı veya beyaz eşya markası (regal) gibi aynı kökten kelimeleri bilirsiniz. Bu arada tirex aslında kısaltma bir ad. Tam adı Tyrannosaurus rex, yani “Zorba Kral”.

     

    #251147

    Ellerinize sağlık Ahmet hocam, gerçekten çok güzel, çok açıklayıcı bir tanımlama olmuş. Örnekler de çok güzel :D

    #251249
    Ahmet Karataş avatarı
    Ahmet Karataş
    Yönetici

    Çok teşekkürler Barış.

    Taksonomi hakkında (özellikle zoolojik taksonomi) merak edilenler olursa, vakit ölçüsünde yazarım.

    Aynı şekilde sen ve diğer arkadaşlar da çeşitli notları buradan paylaşabilir. Malum bu sitede yapılan bir SİSTEMATİK çalışmadır. TAKSONOMİ ise onun anayasasıdır. Öğrenciye her zaman dediğim gibi taksonomisiz sistematik, hukuk okumadan hakimlik, savcılık yapma gibidir.

    #251571
    Özgür KOÇAK avatarı
    Özgür KOÇAK
    Yönetici

    Bu konulara çok uzak kalmışız. Çok ilginç bir dünyaya soktun bizi hocam. Emeklerine sağlık.

    Bir de isteğim var. Bir biyoloğa tür ismini söyleyince yüzüme anlamsızca bakmasından bıktım. :D Sizlerle kolay anlaşabilmemiz için :) latince okunuşlarla ilgili bilgiler verebilirmisiniz. Ben Türkçe okur gibi okuyorum.

    #251612

    Bence de çok güzel bir açıklama olmuş Ahmet Hocam,bizim gibi sonradan görmeler için kolay anlaşılır olması hoşuma gitti.Fazla bilimsel olunca okumadan geçiyorum çoğu zaman…

6 giriş izleniyor - 1 üzerinden 6 (Toplam: 6)

Bu başlığa cevap vermek için giriş yapmalısın.